Μπορεί η εικόνα στους τουριστικούς προορισμούς να παραπέμπει σε ένα ακόμη δυνατό καλοκαίρι, με δρόμους γεμάτους, πλοία με αυξημένη κίνηση και τουρίστες να κατακλύζουν τις δημοφιλείς περιοχές, όμως πίσω από αυτή την εικόνα κρύβεται μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα για την αγορά. Ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, περιγράφει μια οικονομία στην οποία ο κόσμος ταξιδεύει, αλλά περιορίζει δραστικά την κατανάλωσή του. Το αποτέλεσμα, όπως επισημαίνει, είναι να μην αποτυπώνεται η τουριστική κίνηση στον τζίρο των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα στην εστίαση και το λιανεμπόριο.
«Η μέση κατανάλωση είναι πολύ μικρότερη από το παρελθόν», σημειώνει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι ακόμη και σε περιοχές με μεγάλη τουριστική κίνηση, «πολύς κόσμος υπάρχει αλλά πολύ λίγος κόσμος θα πάει να φάει στο εστιατόριο, ακόμα λιγότερος κόσμος θα κάνει ψώνια».
Η «παγίδα» του τουρισμού
Η εικόνα, σύμφωνα με τον κ. Χατζηθεοδοσίου, είναι ενδεικτική της νέας καταναλωτικής συμπεριφοράς. Ο επισκέπτης θα κάνει τις διακοπές του, αλλά θα αναζητήσει τον οικονομικότερο τρόπο για να τις πραγματοποιήσει, με τον ίδιο να υπογραμμίζει ότι η ακρίβεια έχει αλλάξει πλέον τις συνήθειες ακόμη και των τουριστών, περιορίζοντας έτσι τις δαπάνες τους σε εστίαση και αναψυχή και επιβεβαιώνοντας πως «η λάμψη δεν είναι χρυσός». Το μήνυμα που μεταφέρει ο πρόεδρος του ΕΕΑ είναι σαφές: η εικόνα της κοσμοσυρροής δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση της κατανάλωσης.
«Η ακρίβεια χτυπάει παντού»
Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται, σύμφωνα με τον ίδιο, η ακρίβεια. «Η ακρίβεια χτυπάει παντού και χτυπάει και στον χώρο του τουρισμού», σημειώνει, συνδέοντας το αυξημένο κόστος ζωής με τη μειωμένη δυνατότητα των νοικοκυριών να καταναλώσουν. Όπως εξηγεί, σε πρόσφατη έρευνα του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, το “97% των πολιτών με μεσαία και υψηλά εισοδήματα ανέφερε την ακρίβεια ως το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει. Παράλληλα, η ενέργεια επιβαρύνει σημαντικά τις επιχειρήσεις, αυξάνοντας το λειτουργικό κόστος, ενώ ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα μεγάλο βάρος αποτελούν και τα ενοίκια”, όπως είπε. Το αποτέλεσμα είναι απλό: λιγότερο διαθέσιμο εισόδημα για κατανάλωση. «Δεν υπάρχουν χρήματα για κατανάλωση», τονίζει, περιγράφοντας την πίεση που δέχονται τόσο η εστίαση και η αναψυχή όσο και το λιανεμπόριο.
«Από τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο θα δούμε τα χρέη να εκτινάσσονται»
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η πρόβλεψή του για την επόμενη ημέρα. Ο Γιάννης Χατζηθεοδοσίου εκτιμά ότι η πραγματική πίεση στις μικρές επιχειρήσεις θα αποτυπωθεί ακόμη πιο έντονα μετά το τέλος της τουριστικής περιόδου.
«Από Σεπτέμβριο-Οκτώβριο θα δούμε τα χρέη πολλών από αυτών των μικρών επιχειρήσεων να εκτινάσσονται», προειδοποιεί, κάνοντας λόγο για αυξημένες οφειλές προς την εφορία και τον ΕΦΚΑ. Και ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους: «Είναι ο θάνατος στο εμποράκο, όπως λέμε». Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, οι μικρότερες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να αντέξουν το αυξημένο κόστος και τον ανταγωνισμό, ενώ, όπως υποστηρίζει, οι μεγαλύτεροι επιχειρηματικοί όμιλοι έχουν μεγαλύτερες δυνατότητες να ανταποκριθούν στις σημερινές συνθήκες.
Ο φόβος για μια νέα γενιά υπερχρεωμένων επιχειρήσεων
Ο πρόεδρος του ΕΕΑ προειδοποιεί ότι εάν δεν υπάρξουν ουσιαστικές παρεμβάσεις, η κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο υπερχρέωσης. «Σε δύο χρόνια, να είμαστε καλά, θα με καλέσετε εδώ και θα συζητάμε ότι όλες αυτές οι επιχειρήσεις θα έχουν τόσο μεγάλα χρέη… που θα λέμε πρέπει να του κατασχέσουμε το μαγαζί ή το σπίτι», αναφέρει χαρακτηριστικά. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η λύση δεν μπορεί να είναι αποσπασματικά μέτρα λίγων μηνών. «Η οικονομία για να αλλάξει… δεν παίρνεις μέτρα τριών μηνών και έξι μηνών, παίρνεις μέτρα εφταετίας, δεκαετίας», σημειώνει, ζητώντας έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό που θα ξεκινά από τον πρωτογενή τομέα και θα φτάνει μέχρι τη βιοτεχνία, τη βιομηχανία και τους επαγγελματίες.
Ο καταναλωτής ψάχνει πλέον «το φθηνότερο»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά του στη μεταβολή της καταναλωτικής συμπεριφοράς. «Κόσμος πολύς περνάει, ψάχνει και τι ψάχνει συνήθως; Το φθηνότερο», λέει, υπογραμμίζοντας ότι η αναζήτηση της χαμηλότερης τιμής αφορά πλέον ακόμη και βασικά αγαθά και τρόφιμα. Κατά τον ίδιο, η οικονομική πίεση οδηγεί τους καταναλωτές σε φθηνότερες επιλογές, ενώ σημειώνει ότι οι μεγάλες κινεζικές ηλεκτρονικές πλατφόρμες έχουν αποκτήσει σημαντικό μερίδιο στο λιανεμπόριο, ακριβώς επειδή ο καταναλωτής αναζητά την οικονομικότερη λύση.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στις ίδιες τις διακοπές των Ελλήνων. Όπως αναφέρει ο κ. Χατζηθεοδοσίου, σύμφωνα με έρευνα που επικαλείται, το 50% των Ελλήνων θα κάνει λίγες διακοπές ή καθόλου. «Αυτό είναι πολύ σοβαρό», τονίζει, επισημαίνοντας ότι δεν πρόκειται για μια απλή συγκυριακή δυσκολία, αλλά για ένδειξη του μεγέθους της οικονομικής πίεσης που βιώνουν τα νοικοκυριά.
Η παραγωγή και τα ελληνικά προϊόντα
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος του ΕΕΑ θέτει στο τραπέζι και το ζήτημα της πρωτογενούς παραγωγής. «Δεν θα φάμε τεχνολογία στο μέλλον. Τεχνολογία δεν τρώγεται», λέει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την ανάγκη στήριξης της ελληνικής αγροτικής παραγωγής. Όπως αναφέρει, ο Έλληνας καταναλωτής αναζητά τα ελληνικά προϊόντα και θέλει να τα στηρίξει, όμως συχνά δεν μπορεί να τα βρει στην αγορά. Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται και στο ζήτημα της προέλευσης των προϊόντων, φέρνοντας ως παράδειγμα τις πατάτες Νάξου και τις καταγγελίες που, όπως λέει, έχουν γίνει για προϊόντα που εμφανίζονται ως τοπικά ενώ ενδέχεται να προέρχονται από άλλες χώρες.
«Το Ταμείο Ανάκαμψης στα 36 δισ. έφυγε και δεν καταλάβαμε τίποτα»
Αιχμές αφήνει και για τον τρόπο αξιοποίησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. «Το Ταμείο Ανάκαμψης στα 36 δισ. φύγανε και δεν καταλάβαμε τίποτα», υποστηρίζει, σημειώνοντας ότι κατά την άποψή του οι πόροι δεν δόθηκαν με τρόπο που να επιφέρει τις απαιτούμενες αλλαγές στην οικονομία. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στη χρηματοδότηση των μικρών επιχειρήσεων, υποστηρίζοντας ότι για μεγάλο διάστημα δεν είχαν την πρόσβαση που θα έπρεπε στα σχετικά εργαλεία.
«Δεν λύνονται με πυροτεχνήματα τα προβλήματα της οικονομίας»
Το μήνυμα του Γιάννη Χατζηθεοδοσίου είναι σαφές: η εικόνα μιας χώρας με γεμάτους τουριστικούς προορισμούς δεν αρκεί για να αποτυπώσει την πραγματική κατάσταση της οικονομίας. «Η οικονομία δεν αντιμετωπίζεται ούτε με πυροτεχνήματα, ούτε με απόψεις ότι με ένα μαγικό ραβδί λύνονται», σημειώνει. Αυτό που, σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτείται είναι «σχεδιασμός», με μακροπρόθεσμες πολιτικές για την παραγωγή, τις επιχειρήσεις, την ενέργεια και την κατανάλωση. Και στο φόντο όλων αυτών παραμένει το μεγάλο ερώτημα: “πόσο μπορεί να αντέξει η μικρή ελληνική επιχείρηση σε μια οικονομία όπου ο τουρισμός αυξάνει την κίνηση, αλλά η ακρίβεια περιορίζει την κατανάλωση;” Ο πρόεδρος του ΕΕΑ προειδοποιεί ότι το αποτύπωμα της σημερινής κρίσης μπορεί να φανεί πολύ πιο έντονα τους επόμενους μήνες. Και, όπως υπογραμμίζει, η κραυγή αγωνίας δεν αφορά μόνο τους επιχειρηματίες, αλλά και τον πρωτογενή τομέα και συνολικά την πραγματική οικονομία.
