Καμπανάκι για τις διαστάσεις που έχει λάβει το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα κρούει ο καθηγητής Δημογραφίας και Διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, Βύρων Κοτζαμάνης, μιλώντας στην τηλεόραση BEST. Όπως ανέφερε, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με τη δεύτερη μεγάλη κατάρρευση των γεννήσεων μέσα στις τελευταίες δεκαετίες.
«Το 1980 είχαμε 145.000 γεννήσεις. Το 1990 έγιναν 102.000. Είχαμε μια μείωση κατά 33%», σημείωσε, ενώ η εικόνα των τελευταίων ετών είναι ακόμη πιο έντονη. «Το 2017 είχαμε 117.000. Πέρσι και φέτος θα έχουμε περίπου 65.000. Έχουμε μία μείωση 44%. Σχεδόν μειώθηκαν στο μισό», ανέφερε χαρακτηριστικά. Η εικόνα, πάντως, δεν είναι ίδια σε ολόκληρη τη χώρα. Ο καθηγητής επισημαίνει μεγάλες περιφερειακές διαφοροποιήσεις, με ορισμένες περιοχές να καταγράφουν πολύ μικρότερες απώλειες και άλλες να ξεπερνούν το 50%. Στην Πελοπόννησο, μεταξύ των περιοχών με ιδιαίτερα μεγάλη μείωση των γεννήσεων, αναφέρθηκε στην Αρκαδία και τη Λακωνία, ενώ αντίστοιχη εικόνα εμφανίζεται κυρίως στην ηπειρωτική Ελλάδα.
ΟΛΟ ΚΑΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟΙ ΝΕΟΙ ΣΕ ΗΛΙΚΙΑ ΤΕΚΝΟΠΟΙΗΣΗΣ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η ηλικιακή μεταβολή. Οι άνθρωποι αποκτούν παιδιά σε ολοένα μεγαλύτερες ηλικίες, την ώρα που οι γενιές που φτάνουν σήμερα στην ηλικία τεκνοποίησης είναι αριθμητικά μικρότερες. «Έχουμε ένα θέμα δομικό που οφείλεται στη μείωση των γεννήσεων που ξεκίνησε από το 1980», εξήγησε ο κ. Κοτζαμάνης, περιγράφοντας έναν φαύλο κύκλο: λιγότερες γεννήσεις οδηγούν, μετά από 20-40 χρόνια, σε λιγότερους ανθρώπους σε ηλικία να κάνουν παιδιά και, συνεπώς, σε ακόμη λιγότερες γεννήσεις. Παράλληλα, όπως σημείωσε, στην Ελλάδα αυξάνονται τα ζευγάρια που παραμένουν χωρίς παιδιά, ενώ καταγράφονται σημαντικές αλλαγές στη σύνθεση της οικογένειας, με περισσότερες μονογονεϊκές οικογένειες και περισσότερα διαζύγια. «Κοντεύει 1 στα 4 ζευγάρια να μείνει άτεκνο», ανέφερε, προειδοποιώντας ότι οι σημερινές δημογραφικές εξελίξεις θα έχουν έντονες επιπτώσεις στην κοινωνία των επόμενων δεκαετιών.
«ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΝΕΟΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ»
Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα στην περιφέρεια, όπου η μετανάστευση των νεότερων ηλικιών έχει αφήσει πίσω έναν πληθυσμό με πολύ υψηλότερη μέση ηλικία. «Πάρα πολύ ηλικιωμένοι σημαίνει πάρα πολλοί θάνατοι. Πολύ λίγοι νέοι σημαίνει λίγες γεννήσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά. Και πρόσθεσε με έμφαση: «Δεν είναι ότι οι νέοι που είναι σε αυτές τις περιοχές δεν κάνουν παιδιά. Δεν υπάρχουν νέοι να κάνουν παιδιά. Απλό είναι».
«ΘΕΛΕΙ ΡΙΖΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ, ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ»
Σε ό,τι αφορά τις λύσεις, ο καθηγητής υπογράμμισε ότι το πρόβλημα είναι πλέον βαθιά δομικό και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με αποσπασματικά μέτρα. «Το μόνο αντίδοτο, αν θέλετε, για να μην μειωθούν δραματικά οι γεννήσεις, είναι τα ζευγάρια που είναι σε όλες τις ηλικίες να κάνουν παιδιά, που είναι λιγότερα, να κάνουν περισσότερα παιδιά από τους γονείς τους». Όπως τόνισε, απαιτείται ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον για την οικογένεια και το παιδί. «Θέλει ριζικές αλλαγές», σημείωσε, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι «πρέπει να μειώσουμε δραστικά το πάρα πολύ υψηλό κόστος έλευσης και μεγαλώματος ενός παιδιού στη χώρα μας». Ο κ. Κοτζαμάνης ήταν σαφής και ως προς την αποτελεσματικότητα των οικονομικών ενισχύσεων: «Η λύση δεν είναι στα επιδόματα, στα κουπόνια και στα υπόλοιπα. Η διεθνής εμπειρία το έχει δείξει». Το δημογραφικό, όπως προκύπτει και από την ανάλυση του καθηγητή, δεν αποτελεί πλέον ένα ζήτημα που αφορά μόνο το μέλλον, αλλά μια ήδη εξελισσόμενη πραγματικότητα με συνέπειες στην περιφέρεια, την οικογένεια, την αγορά εργασίας και τη συνολική κοινωνική και οικονομική πορεία της χώρας.
