Εως το τέλος του μηνός αναμένεται να έχει ψηφιστεί η διάταξη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τη στοχευμένη προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Η διάταξη θα δίνει τη δυνατότητα σε οφειλέτες με «κόκκινα» δάνεια να διεκδικήσουν ρύθμιση μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, ειδικά για την κύρια κατοικία τους, διαχωρίζοντάς την από τα υπόλοιπα χρέη τους και την υπόλοιπη περιουσία τους.
Μέχρι σήμερα, μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού ρυθμίζεται το σύνολο των χρεών που έχει κάποιος, είτε αυτά είναι χρέη προς το Δημόσιο είτε προς άλλους πιστωτές, δηλαδή τράπεζες και funds. Για τη ρύθμιση των οφειλών λαμβανόταν υπόψη η αξία του συνόλου της περιουσίας τους. Με τη νέα διάταξη θα μπορεί κάποιος να επιδιώξει την προστασία της πρώτης του κατοικίας, επιτυγχάνοντας χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις για τη ρύθμιση που την αφορά. Στην περίπτωση αυτή η υπόλοιπη περιουσία θα οδηγείται σε πλειστηριασμό, και τα έσοδα από τη ρευστοποίηση θα χρησιμοποιούνται για την αποπληρωμή των υπόλοιπων χρεών του.
Ο βασικός κανόνας
Να σημειωθεί ότι ένας βασικός κανόνας του εξωδικαστικού είναι ότι εφόσον τα χρέη του οφειλέτη υπερβαίνουν την αξία της περιουσίας του, ο πιστωτής δεν πρέπει να βρεθεί σε χειρότερη θέση από αυτή που θα ήταν εάν τη ρευστοποιούσε. Ετσι η οφειλή προσαρμόζεται ουσιαστικά στην αξία των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και των εισοδημάτων του και το υπόλοιπο του χρέους διαγράφεται.
Αν κάποιος, π.χ., χρωστούσε 500.000 ευρώ και η αξία της ακίνητης περιουσίας του ήταν 300.000, οι πιστωτές διεκδικούσαν κατ’ ελάχιστον τις 300.000. Αν στο ίδιο παράδειγμα ο οφειλέτης διαθέτει πρώτη κατοικία που αξίζει 200.000 ευρώ και άλλες 100.000 είναι η αξία άλλων ακινήτων που έχει στην κατοχή του, θα ρυθμίσει την οφειλή των 200.000 ευρώ, διασώζοντας την πρώτη του κατοικία και οι πιστωτές θα λάβουν άλλα 100.000 ευρώ από τον πλειστηριασμό των υπόλοιπων ακινήτων.
Την πρωτοβουλία είχε προαναγγείλει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, εξηγώντας ότι με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται «να καταστεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός ένα αποτελεσματικό εργαλείο προστασίας της πρώτης κατοικίας».
Με τη νέα ρύθμιση που επεξεργάζεται η Γενική Γραμματεία Ιδιωτικού Χρέους, το ύψος του «κουρέματος» και της μηνιαίας δόσης θα διαμορφώνεται με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας του οφειλέτη σε σχέση με το συνολικό του χρέος προς τους πιστωτές.
Το μοντέλο παραπέμπει στον νόμο Κατσέλη, που είχε σχεδιαστεί επίσης για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας, με βασική διαφορά ότι δεν θα φέρει τις παθογένειες που δημιούργησε η μακροχρόνια διαδικασία για την εκδίκαση των υποθέσεων. Αντιθέτως, η ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό θα εξασφαλίζει ταχύτητα στη ρύθμιση της οφειλής, καθώς η λύση θα παράγεται μέσω αλγορίθμου που θα λαμβάνει υπόψη μόνο την αξία της κύριας κατοικίας –είτε την εμπορική είτε την αντικειμενική (ΕΝΦΙΑ), όποια είναι υψηλότερη– και όχι το σύνολο της περιουσίας. Ετσι, η δόση και το «κούρεμα» θα ανταποκρίνονται ουσιαστικά στην αξία του ακινήτου και στα εισοδήματα του οφειλέτη, οδηγώντας, σύμφωνα με το αρμόδιο υπουργείο, σε σημαντικά χαμηλότερες μηνιαίες επιβαρύνσεις και μεγαλύτερες διαγραφές οφειλών, ιδίως στις περιπτώσεις όπου η αξία της κατοικίας είναι χαμηλότερη από το συνολικό ύψος των οφειλών.
Να σημειωθεί ότι και ο νόμος Κατσέλη προέβλεπε επίσης ότι ο οφειλέτης προκειμένου να διασώσει την κύρια κατοικία του έπρεπε να ρευστοποιήσει την υπόλοιπη περιουσία του, υποχρέωση που ουδέποτε ωστόσο εφαρμόστηκε στο παρελθόν. Η πρόβλεψη αυτή υπήρχε ρητά στο άρθρο 9, που όριζε ότι το δικαστήριο όφειλε να διατάξει την εκποίηση, να ορίσει εκκαθαριστή και να κατευθύνει το προϊόν της πώλησης στους δανειστές. Η υποχρέωση αυτή ενεργοποιήθηκε εκ νέου με πρόσφατη διάταξη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, που αναθέτει τη ρευστοποίηση στον εκκαθαριστή –όχι μέσω του e-auction–, δίνοντας όμως ισχυρά κίνητρα για τη γρήγορη εκποίηση, όπως αμοιβή στον εκκαθαριστή 5% επί του τιμήματος κάθε εκποίησης και μπόνους 0,5% αν η διαδικασία ολοκληρωθεί μέσα σε έξι μήνες.
Διαβάστε περισσότερα στο δημοσίευμα του moneyreview.gr πατώντας ΕΔΩ.
