Στο σχέδιο για μια νέα αρχιτεκτονική της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας αναφέρθηκε μιλώντας στην τηλεόραση BEST η Μαριζέτα Αντωνοπούλου, Tομεάρχης Κοινωνικής Πολιτικής. Η κ. Αντωνοπούλου συνέδεσε ευθέως την αναδιοργάνωση της Αυτοδιοίκησης με την ανάγκη ανασχεδιασμού της περιφέρειας και, τελικά, με την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος. Όπως σημείωσε, το δημογραφικό δεν αφορά μόνο την αύξηση των γεννήσεων, αλλά συνδέεται με την εργασία, το ασφαλιστικό, τα σχολεία και συνολικά με κάθε πτυχή της δημόσιας πολιτικής.
«Το κράτος δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο ως κεντρικό κράτος υπουργείων»
Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκεται, σύμφωνα με την ίδια, η μεταφορά αποφάσεων και πόρων στην τοπική κοινωνία. «Ένα κράτος δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο ως κεντρικό κράτος υπουργείων», ανέφερε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι ένα μεγάλο μέρος των αποφάσεων πρέπει να λαμβάνεται στον τόπο όπου ζουν και κατοικούν οι πολίτες. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόταση προβλέπει την κατάργηση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και την ανασυγκρότηση του χάρτη των δήμων. Η κ. Αντωνοπούλου έκανε λόγο για δημιουργία επιπλέον 100 έως 150 δήμων, υπογραμμίζοντας ότι ο σημερινός σχεδιασμός δεν ανταποκρίνεται πάντα στις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα έφερε δήμους με τεράστια γεωγραφική έκταση, όπου συνυπάρχουν διαφορετικές ανάγκες από την παράκτια ζώνη έως τα ορεινά χωριά. Όπως τόνισε, δεν μπορεί να εφαρμόζεται η ίδια πολιτική σε περιοχές με διαφορετικά κοινωνικά και αναπτυξιακά χαρακτηριστικά.
«Καμία αρμοδιότητα χωρίς το αντίστοιχο χρηματοδοτικό εργαλείο»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της χρηματοδότησης των δήμων. Όπως ανέφερε, ενώ σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι δήμοι διαχειρίζονται κατά μέσο όρο περίπου το 35%-36% της σχετικής χρηματοδότησης, στην Ελλάδα το ποσοστό περιορίζεται περίπου στο 9%. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με την ίδια, είναι να μεταφέρονται αρμοδιότητες στην Αυτοδιοίκηση χωρίς να μεταφέρονται και τα απαραίτητα χρηματοδοτικά εργαλεία, με αποτέλεσμα οι δήμαρχοι να αναγκάζονται να απευθύνονται στα υπουργεία για την υλοποίηση έργων. Η πρόταση που παρουσίασε προβλέπει ότι κάθε αρμοδιότητα που μεταφέρεται στον δήμο θα συνοδεύεται και από την αντίστοιχη χρηματοδότηση. «Δεν θα υπάρχει καμία αρμοδιότητα χωρίς εργαλείο χρηματοδότησης», τόνισε, χαρακτηρίζοντας την αλλαγή αυτή ως λύση σε ένα σημαντικό γραφειοκρατικό πρόβλημα, χωρίς –όπως υποστήριξε– πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση.
Το 40% του νέου ΕΣΠΑ απευθείας στους δήμους
Στο ίδιο πλαίσιο, η κα. Αντωνοπούλου αναφέρθηκε στην πρόταση να κατευθυνθεί το 40% του νέου ΕΣΠΑ απευθείας στους δήμους, ώστε να έχουν μεγαλύτερη αυτονομία στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των παρεμβάσεών τους. Παράλληλα, έκανε λόγο για άμεση πρόσβαση των δήμων σε πόρους του Πράσινης Ανάπτυξης, αλλά και για ενίσχυση της ενεργειακής τους αυτονομίας μέσω ενεργειακών κοινοτήτων. Στόχος, όπως ανέφερε, είναι οι δήμοι να μπορούν να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος και να αξιοποιούν οι ίδιοι τα διαθέσιμα εργαλεία για τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Περισσότερη δύναμη στις δημοτικές κοινότητες
Η πρόταση δεν περιορίζεται στην αλλαγή του χάρτη της Αυτοδιοίκησης. Περιλαμβάνει, σύμφωνα με την κα. Αντωνοπούλου, και ενίσχυση της δημοκρατικής λειτουργίας στο εσωτερικό των δήμων. Προβλέπεται η επαναφορά των δημοτικών κοινοτήτων και των τοπικών διαμερισμάτων, με χρηματοδοτικά εργαλεία και δυνατότητα λήψης αποφάσεων, ενώ τίθεται και ζήτημα δημοψηφισμάτων σε τοπικό επίπεδο. Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της επαναφοράς του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές, χαρακτηρίζοντας την κατάργησή του «βαθιά αντιδημοκρατικό μέτρο» που, κατά την άποψή της, εξυπηρέτησε συγκεκριμένες πολιτικές σκοπιμότητες. Η πρόταση περιλαμβάνει ακόμη την κατάργηση του ορίου του 3% για την εκπροσώπηση στις τοπικές κοινότητες και τα τοπικά διαμερίσματα, με στόχο –όπως υποστήριξε– να μπορούν να εκπροσωπούνται οι διαφορετικές δυναμικές που υπάρχουν σε κάθε τοπική κοινωνία.
Αυτοδιοίκηση, δημογραφικό και παραμονή των νέων στην περιφέρεια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η σύνδεση που έκανε η κα. Αντωνοπούλου ανάμεσα στην Αυτοδιοίκηση και το δημογραφικό. Όπως σημείωσε, η παραμονή των ανθρώπων στην περιφέρεια προϋποθέτει δήμους που θα έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν βασικές κοινωνικές υποδομές: σχολεία, βρεφικούς σταθμούς και υπηρεσίες που σχετίζονται με τη γονεϊκότητα. «Για να μπορέσουν οι άνθρωποι να μείνουν στις περιοχές τους», ανέφερε, «χρειάζεται οι Δήμοι να μπορούν να παρέχουν σχολεία, βρεφικούς σταθμούς» και τις αναγκαίες υποδομές για τη στήριξη της οικογένειας. Με αυτόν τον τρόπο, η πρόταση για την Αυτοδιοίκηση επιχειρεί να συνδέσει την αποκέντρωση όχι μόνο με την αποτελεσματικότητα της διοίκησης, αλλά και με ένα ευρύτερο σχέδιο για την περιφέρεια, την κοινωνική πολιτική και την αντιμετώπιση του δημογραφικού. Η παρέμβαση της Μαριζέτας Αντωνοπούλου ανέδειξε έτσι μια διαφορετική προσέγγιση της Αυτοδιοίκησης: λιγότερη εξάρτηση από το κεντρικό κράτος, περισσότερες αρμοδιότητες και πόροι στους δήμους και μεγαλύτερη συμμετοχή των ίδιων των τοπικών κοινωνιών στη λήψη των αποφάσεων.
