Η μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) από τους δήμους στο Ελληνικό Κτηματολόγιο δεν αποτελεί μια απλή διοικητική αναδιάρθρωση. Πρόκειται για μια βαθιά θεσμική μεταβολή που φιλοδοξεί να ενώσει σε ένα ενιαίο σύστημα την ιδιοκτησία, την αδειοδότηση και τον έλεγχο της δόμησης. Στον πυρήνα της βρίσκεται η υπόσχεση ότι το ακίνητο –ως νομική, τεχνική και χωρική οντότητα– θα πάψει να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά.
Για τα αυθαίρετα, αυτή η αλλαγή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Από τον κατακερματισμό στην ενιαία εικόνα του ακινήτου
Το νέο μοντέλο προβλέπει την κατάργηση των ΥΔΟΜ ως δημοτικών δομών και την ενσωμάτωση των αρμοδιοτήτων τους σε ένα δίκτυο Περιφερειακών και Τοπικών Κέντρων Δόμησης, στεγασμένων στα κτηματολογικά γραφεία. Η φιλοσοφία είναι σαφής: ο ίδιος μηχανισμός που διαχειρίζεται τα δεδομένα ιδιοκτησίας να έχει πλήρη εικόνα και της δόμησης που αντιστοιχεί σε αυτή. Έτσι, η άδεια, η γεωχωρική θέση, οι όροι δόμησης και ο έλεγχος παύουν να είναι «σπασμένα» κομμάτια διαφορετικών υπηρεσιών.
Η μετατόπιση αυτή, όσον αφορά στα αυθαίρετα, μεταφράζεται κυρίως σε αλλαγή ρίσκου. Όσο πιο ενιαία είναι τα δεδομένα και όσο πιο προβλέψιμος ο έλεγχος, τόσο μικρότερο γίνεται το περιθώριο να παραμείνει μια παράβαση αόρατη. Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο σε περιοχές όπου η αυθαιρεσία έχει σχεδόν «κανονικοποιηθεί», όπως οι τουριστικές ζώνες υψηλής πίεσης. Εκεί, μια μικρή άδεια ανακαίνισης μπορεί εύκολα να εξελιχθεί σε προσθήκη δωματίων, στεγάστρων ή βοηθητικών χώρων, με την προσδοκία ότι ο έλεγχος –αν έρθει– θα έρθει αργά. Σε ένα σύστημα όπου η άδεια και η πραγματική κατάσταση συνδέονται ψηφιακά με το ακίνητο, η απόκλιση μπορεί να εντοπιστεί νωρίτερα, πριν το αυθαίρετο παγιωθεί οικονομικά και κοινωνικά.
Αντίστοιχα, στην εκτός σχεδίου δόμηση, το παραδοσιακό μοτίβο του «ξεκινάω και βλέπουμε» βασίστηκε επί χρόνια στο γεγονός ότι οι έλεγχοι ήταν σπάνιοι και οι τακτοποιήσεις επαναλαμβανόμενες. Η λογική του νέου σχήματος είναι ότι η συνολική εικόνα του ακινήτου –όχι μόνο η άδεια, αλλά και η γεωμετρία, οι χρήσεις και το ιστορικό– θα είναι άμεσα προσβάσιμη. Έτσι, η ασυμφωνία ανάμεσα σε δηλωμένη και πραγματική κατάσταση δεν εμφανίζεται μόνο όταν ο ιδιοκτήτης θελήσει να πουλήσει ή να χρηματοδοτήσει το ακίνητο, αλλά μπορεί να γίνει αντικείμενο ελέγχου πολύ νωρίτερα. Το ρίσκο της αυθαιρεσίας μεταφέρεται χρονικά πιο κοντά στη στιγμή της κατασκευής και λειτουργεί ως αντικίνητρο.
Διαβάστε περισσότερα στο δημοσίευμα του www.insider.gr πατώντας ΕΔΩ
