Βρισκόμαστε στις πρώτες ημέρες του Ιουλίου 2026, με την Ευρώπη να έχει ήδη καταγράψει πρωτοφανή θερμοκρασιακά ρεκόρ. Στις 25 Ιουνίου η Ελβετία σημείωσε την υψηλότερη θερμοκρασία Ιουνίου στην ιστορία της, με 38°C στη Βασιλεία, καταρρίπτοντας ρεκόρ που κρατούσε από το 1947.
Οι εποχικές προβλέψεις της υπηρεσίας Copernicus δίνουν πάνω από 60% πιθανότητα η Ελλάδα να κινηθεί θερμοκρασιακά πάνω από τα κανονικά επίπεδα για το τρίμηνο Ιουνίου έως Αυγούστου, με απόκλιση περίπου 1°C, ενώ οι πρώτες αναλυτικές προγνώσεις για τον Ιούλιο κάνουν λόγο για θερμοκρασίες που θα αγγίξουν τους 39 έως 40 βαθμούς Κελσίου σε αρκετές ζώνες της χώρας, με το φαινόμενο των τροπικών νυχτών, όπου η θερμοκρασία δεν υποχωρεί κάτω από τους 20°C, να αυξάνει τη θερμική καταπόνηση τόσο των ανθρώπων όσο και της παραγωγής. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η ζέστη θα φτάσει στο ελληνικό χωράφι, αλλά αν οι θεσμικοί μηχανισμοί στήριξης και προσαρμογής θα είναι έτοιμοι όταν φτάσει.
Σύμφωνα με την έκθεση, η ακραία ζέστη απειλεί σήμερα τα μέσα βιοπορισμού 1,23 δισεκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως, ενώ μόνο το 2021 είχαν χαθεί 470 δισεκατομμύρια ώρες εργασίας εξαιτίας της! Οι δύο οργανισμοί περιγράφουν τη ζέστη ως πολλαπλασιαστή κινδύνου, ο οποίος επιβαρύνει ταυτόχρονα καλλιέργειες, κτηνοτροφία και αλιεία, ενώ σημειώνουν ότι οι εργαζόμενοι στη γεωργία έχουν 35 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να χάσουν τη ζωή τους από θερμική έκθεση σε σχέση με τον μέσο όρο εργαζομένων άλλων κλάδων.
Η έκθεση δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη προειδοποίηση για το κλίμα, αλλά ουσιαστικά μια σύσταση προς τα κράτη να επενδύσουν σε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και αγρομετεωρολογικές υπηρεσίες, ακριβώς επειδή τα επεισόδια ακραίας ζέστης είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμα.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πλέον έγκυρη πηγή παρακολούθησης της κατάστασης των καλλιεργειών είναι το σύστημα MARS, το Monitoring Agricultural Resources. Πρόκειται για μηχανισμό δορυφορικής και μετεωρολογικής παρακολούθησης που συνδυάζει δεδομένα εδάφους, βροχόπτωσης και θερμοκρασίας για να παράγει τακτικά δελτία πρόβλεψης απόδοσης ανά καλλιέργεια και ανά χώρα, τα οποία χρησιμοποιούνται από την Κομισιόν για τον σχεδιασμό της αγροτικής πολιτικής και από τις αγορές σιτηρών για την εκτίμηση της προσφοράς. Πρόσφατο δελτίο MARS καταγράφει επίμονο υδατικό στρες σε καλλιέργειες της δυτικής, κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης εξαιτίας της ανοιξιάτικης ξηρασίας, με μειωμένες προσδοκίες απόδοσης στις χειμερινές καλλιέργειες και αυξανόμενη ανησυχία για τις καλοκαιρινές, καθώς τα αποθέματα υγρασίας του εδάφους παραμένουν εξαντλημένα.
Το όριο των 40 βαθμών του ΕΛΓΑ
Το βασικό εργαλείο διαχείρισης κινδύνου για τον Έλληνα παραγωγό παραμένει ο Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων, ο ΕΛΓΑ, ο οποίος καλύπτει τη φυτική παραγωγή και το ζωικό κεφάλαιο από φυσικούς κινδύνους, μεταξύ των οποίων και ο καύσωνας.
