Του Θανάση Κ.
Τα πολιτικά συστήματα δεν πέφτουν από λάθη.
Πέφτουν όταν “εξαντλούνται”.
Ένα μοντέλο εξουσίας μπορεί να επιβιώσει από σκάνδαλα, κοινωνικές δυσαρέσκειες, ακόμη και από ήττες. Εσωτερικές ή εξωτερικές…
Αυτό που δεν μπορεί να ξεπεράσει είναι η ταυτόχρονη διάρρηξη όλων των στηριγμάτων του. Ταυτόχρονα…
Στην #Ελλάδα κυριαρχεί σήμερα μια “βεβαιότητα” μέσα στο πολιτικό σύστημα: «τα εθνικά θέματα δεν ρίχνουν κυβερνήσεις»…
Η κοινωνία, λένε, ψηφίζει “με την τσέπη”!
Η εξωτερική πολιτική αφορά τους “ειδικούς”.
Δεν την αντιλαμβάνονται οι πολίτες στο “πετσί” τους…
Αυτό το ισχυρίζονται για δύο λόγους:
— Πρώτον γιατί αντιλαμβάνονται ότι όλες οι παραδοχές εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Μητσοτάκη έχουν διαψευστεί – από την “ήττα της #Ρωσίας στην #Ουκρανία – που μάλλον νικάει εκεί…
Ως τα… “ήρεμα νερά” με την #Τουρκία. Που μόνον “ήρεμα” δεν είναι πια…
— Και δεύτερον, γιατί η έντονη κριτική που ασκείται στην κυβέρνηση, κυρίως από την πλευρά Αντώνη Σαμαρά και Κώστα Καραμανλή, επαληθεύεται και προκαλεί ανησυχίες στο Μαξίμου.
Προσπαθούν να καθησυχάσουν λοιπόν, αυτές τις ανησυχίες με τον ισχυρισμό:
— Μην φοβάστε, οι κυβερνήσεις δεν πέφτουν από την εξωτερική Πολιτική.
Μ’ άλλα λόγια, υποστηρίζουν ότι το εκλογικό σώμα ΔΕΝ έχει “εθνικά ανακλαστικά” – μόνο ιδιοτέλεια για το πόσο θίγεται, κάθε φορά, η τσέπη του.
* Βέβαια, θα μπορούσε κανείς να αντιτείνει πώς σήμερα ούτε η τσέπη πάει καλά! Σε μια χώρα όπου μισθωτοί και συνταξιούχοι βλέπουν το εισόδημά τους να εξαντλείται στο πρώτο 20ημερο του μήνα, ενώ η Εurostat διαπιστώνει ότι σε όρους αγοραστικής δύναμης η Ελλάδα έχει υποχωρήσει στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής κατάταξης…
Πράγματι, ούτε και η τσέπη πάει καλά.
* Χώρια που και ο #Σαμαράς και ο #Καραμανλής, στην κριτική τους περιλαμβάνουν και οικονομικά και θεσμικά θέματα.
Δεν την περιορίζουν στα ζητήματα εξωτερικής Πολιτικής μόνο.
Οπότε ο “εφησυχασμός” που καλλιεργεί το Μαξίμου μάλλον δεν πείθει…
* Αξίζει όμως να αναρωτηθούμε:
— Είναι οι ψηφοφόροι στις δημοκρατίες τόσο κοντόφθαλμοι και… “παρτάκηδες”;
Και τι λέει αυτό για τις δημοκρατίες;
* Μείζονες υποχωρήσεις σε εθνικά μέτωπα και σοβαρά αδιέξοδα εξωτερικής πολιτικής, δεν “ρίχνουν” κυβερνήσεις πάντα, όμως διαβρώνουν το πολιτικό σύστημα πιο μακροχρόνια, πιο βαθιά….
Δεν εκτονώνονται με “επαναστατική γυμναστική”, δεν “διασκεδάζονται” με προεκλογικές παροχές και δεν αντιστρέφονται με επικοινωνιακές φανφάρες.
Όταν αλλεπάλληλες δημοσκοπήσεις δείχνουν – όπως συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα – ότι ένα ποσοστό της τάξης του 60% διαφωνεί με την εξωτερική πολιτικής της κυβέρνησης έναντι της Τουρκίας, αυτό σημαίνει ότι στα μάτια των πολιτών η κυβέρνηση δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια της χώρας.
Είτε τα λεγόμενα “εθνικά θέματα” βρίσκονται υψηλά στην ατζέντα των πολιτών (συνήθως ΔΕΝ είναι, μέχρι να υπάρξει κάποια δραματική εξέλιξη), είτε όχι, η εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος αποδυναμώνεται.
Κι ο κλονισμός της εμπιστοσύνης είναι πια, όχι απλώς πολιτική φθορά, είναι συστημική αποδυνάμωση.
Μια χώρα όπου οι πολίτες πιστεύουν ότι η κυβέρνησή τους δέχεται αδιαμαρτύρητα συρρίκνωση κυριαρχικών δικαιωμάτων και φέρεται συνεχώς φοβικά έναντι προκλητικού γείτονα, δεν μπορεί πια να κυβερνηθεί εύκολα.
“Μη κυβερνήσιμη” τη χαρακτηρίζει ο Βαγγέλης Βενιζέλος.
Μπορεί να εκφράζεται ως γενικότερη “κρίση εμπιστοσύνη στους θεσμούς”, αλλά η βασικότερη θεσμική εμπιστοσύνη που συγκροτεί μια Πολιτεία, είναι ότι το κράτος και η κυβέρνησή μπορεί να εκπροσωπήσει τους πολίτες προς τα έξω.
Αυτό από μόνο του ασφαλώς δεν αρκεί…
Απαιτείται και η εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη (που επίσης δεν υπάρχει σήμερα),
η εμπιστοσύνη στις προοπτικές ευημερίας (που επίσης δεν υπάρχει),
η εμπιστοσύνη στο ήθος των κυβερνώντων και στην επιβολή της νομιμότητας (που έχει πλέον διαβρωθεί)…
Αλλά πριν απ’ όλα αυτά και πάνω απ’ όλα αυτά, η αίσθηση ασφάλειας προς τα έξω είναι θεμελιώδης!
Χωρίς αυτήν τα υπόλοιπα χάνουν το νόημά τους…
Κι αυτή η εμπιστοσύνη έχει πλήρως αποδυναμωθεί πια!
* Βέβαια, σε περιόδους σταθερότητας, ένα μεμονωμένο εθνικό ζήτημα δεν ανατρέπει ένα πολιτικό σύστημα.
Όμως όλες οι μεγάλες πολιτικές ανατροπές στην ελληνική ιστορία – και διεθνώς – έγιναν όταν συνέπεσαν εθνικές κρίσεις, γεωπολιτική αποσταθεροποίηση και οικονομική δυσπραγία.
Όταν συντρέχουν τα υπόλοιπα, μια εθνική ταπείνωση πολύ συχνά παίζει το ρόλο του καταλύτη ανατρεπτικών εξελίξεων…
— Ο Ντε Γκώλ αναδείχθηκε – από την αφάνεια στην παντοδυναμία – σε συνθήκες διπλής εθνικής κρίσης της Γαλλίας, το 1956 με την κρίση στο Σουέζ και το 1958 με την κρίση της Αλγερίας.
— Ο Νίξον έπεσε από το σκάνδαλο Γουοτεργκέϊτ. Βέβαια άλλοι Πρόεδροι άντεξαν πολύ σοβαρότερα σκάνδαλα, αλλά ο Νίξον πλήρωσε τότε την αμερικανική ήττα στο Βιετνάμ (για την οποία δεν ευθυνόταν ο ίδιος…)
— Και ο Κάρτερ πλήρωσε το 1980 την “κρίση των ομήρων” στην Τεχεράνη και την ταπείνωση των αμερικανικών υπηρεσιών ασφαλείας μετά την ισλαμική επανάσταση στο Ιράν.
— Όπως και στα δικά μας, ο Ελευθέριος Βενιζέλος πλήρωσε την μεγάλη κρίση του 1929 που σάρωσε όλες τις ευρωπαϊκές οικονομίες και οδήγησε στην πτώχευση του 1932, εξελίξεις που συνέπεσαν τότε και με την πρώτη μεγάλη κρίση του Κυπριακού (“Οκτωβριανά” 1931-Παλμεροκρατία στην Κύπρο).
— Ενώ το Κυπριακό προκάλεσε πολλαπλές αναστατώσεις και ανατροπές στην Ελλάδα, από τα μέσα της δεκαετίας του ’50 ως το 1974…
— Ειδικά το 1974, η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο ήλθε αμέσως μετά την κατάρρευση των Συνθηκών του Μπρέτον Γούντς (1971-73), τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ στη Μέση Ανατολή (Οκτώβριος 1973) και την πρώτη πετρελαϊκή κρίση που ακολούθησε.
Τότε είχαμε μια αρνητική “συναστρία” – μια φοβερή σύμπτωση αποσταθεροποιητικών εξελίξεων που σάρωσαν την Ελλάδα αλλά και πολλές άλλες χώρες της περιοχής .
Μπορεί εδώ στην Ελλάδα να θυμόμαστε κυρίως τα δραματικά γεγονότα της Κύπρου το 1974 και να τα συνδέουμε άμεσα με την πτώση της χούντας, αλλά η αποσταθεροποίηση που υπήρξε διεθνώς εκείνη τη δεκαετία άλλαξε όλο τον κόσμο.
Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι πολλές τάξεις μεγέθους πιο σοβαρό και πιο σεισμικό…
* Καμία δημοκρατική κυβέρνηση δεν υποτιμά τις “εθνικές κρίσεις”!
— Το ήξερε πολύ καλά η Μάργκαρετ Θάτσερ, η οποία μετά το σοκ που προκάλεσε η πρώτη τριετία των σαρωτικών μεταρρυθμίσεων της, αναστηλώθηκε και στάθηκε στα πόδια της με την κρίση στα Φώκλαντ.
— Το ήξερε και ο Πρόεδρος Μπούς – υιός, ο οποίος μετά το σοκ της 11ης Σεπτεμβρίου (2001) στους δίδυμους πύργους της Νέας Υόρκης πέρασε στην αντεπίθεση και συσπείρωσε τον αμερικανικό λαό με την επέμβαση στο Αφγανιστάν ένα μήνα αργότερα και στο Ιράκ ενάμιση χρόνο αργότερα.
Η συσπείρωση γύρω από τη σημαία (rally around the flag) λειτουργεί πάντα ως μοχλός σταθεροποίησης μετά από ισχυρό σοκ.
Ακόμα και χώρες που έχουν θεοποιήσει την “κατανάλωση” ως μέτρο “ευημερίας”, θεωρούν ότι η εθνική συσπείρωση και η εθνική υπερηφάνεια είναι ουσιώδεις συνιστώσες συστημικής σταθερότητας.
Και επιβίωσης του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Όποιος διανοηθεί στην Αμερική, στη Βρετανία ή στη Γαλλία να ισχυριστεί πώς τα πάντα είναι η “τσέπη” – κι ότι η εξωτερική πολιτική “δεν αφορά και δεν ενδιαφέρει τους πολίτες” θα θεωρηθεί ανόητος!
Κι όμως, εδώ, αυτή η ανοησία θεωρείται… “εξυπνάδα”.
* Το ερώτημα είναι τώρα, τι συμβαίνει όταν κρίσεις οικονομικές, γεωπολιτικές και εθνικές συμπίπτουν;
Και μάλιστα, στο εσωτερικό ΚΑΙ στο εξωτερικό ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ;
Σήμερα, όλες οι πηγές αποσταθεροποίησης ενεργοποιούνται ταυτόχρονα!
Παντού – εντός κι εκτός!
— Η διεθνής αρχιτεκτονική που διαμορφώθηκε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο αποδιαρθρώνεται.
— Η Ευρώπη εμφανίζει στρατηγική αδυναμία.
— Η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει εύθραυστη. Με την Ευρώπη να επιμένει σε απανθρακοποίηση, κι όλοι οι υπόλοιποι να επιστρέφουν στους υδρογονάνθρακες.
— Οι νομισματικές πιέσεις συσσωρεύονται.
Το δολάριο αποδυναμώνεται! Ο Χρυσός επιστρέφει…
— Από την Ανατολική Μεσόγειο ως τον Περσικό, υπάρχουν πολλαπλές εστίες κορύφωσης της έντασης, με την Τουρκία από τη μία και το Ισραήλ από την άλλη να αντιπαρατίθενται σκληρά – και με τα ισλαμιστικά κινήματα να αποσταθεροποιούν τα πάντα.
— Οι ροές των εργαλειοποιημένων, τις οποίες στηρίζει η Τουρκία, έχουν τεθεί εκτός νόμου στις ΗΠΑ και παραμένουν εκτός ελέγχου στην ΕΕ.
Τέλος η Ευρώπη πόνταρε στην ήττα της Ρωσίας στο Ουκρανικό. Και κανείς δεν ξέρει πώς θα “εισπράξει” η Ευρώπη, αν συμβεί το ακριβώς αντίθετο: αν νικήσει η Ρωσία στο Ουκρανικό…
Την ώρα μάλιστα, που και οι ΗΠΑ επείγονται να κλείσουν το Ουκρανικό αποδεχόμενες τα τετελεσμένα της Ρωσίας επί του εδάφους.
Αυτό έχει ήδη προκαλέσει τη διάρρηξη του ευρω-ατλαντικού άξονα.
Το ερώτημα είναι τι επιπτώσεις θα έχει μέσα στην ίδια την Ευρώπη, τη στιγμή που οι περισσότερες κυβερνήσεις της
δεν μπορούν να “καταπιούν” ενδεχόμενη νίκη της Ρωσίας,
δεν μπορούν να αναδείξουν την Ρωσία σε κύριο “εχθρό” τους στο εξής χωρίς τη στήριξη των ΗΠΑ και με τις ΗΠΑ να ψάχνουν δρόμο στρατηγικής συνεννόησης με τη Ρωσία.
Επίσης οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να αποκτήσουν “στρατηγική αυτονομία” από τις ΗΠΑ, χωρίς εμφανή εχθρό απέναντι τους.
Δεν μπορούν να αναχαιτίσουν τις ροές, χωρίς να αναθεωρήσουν όλα όσα έλεγαν ως τώρα, όπως δεν μπορούν να λύσουν τον ενεργειακό τους και να επιστρέψουν στους υδρογονάνθρακες, χωρίς να ανατρέψουν όλα όσα έλεγαν ως τώρα.
Τέτοιες μεγάλες αναθεωρήσεις σε όλα τα επίπεδα απαιτούν – και προεξοφλούν – πολιτικές ανατροπές.
Παντού!
Και η Ελλάδα;
Στην Ελλάδα η κυβέρνηση των τελευταίων πέντε ετών, προσπαθεί να αναθεωρήσει ΟΛΕΣ τις μεγάλες επιλογές της – και να εμφανιστεί σήμερα ως υπέρμαχος όσων αποδοκίμαζε και καταδίκαζε ανοιχτά όλο το προηγούμενο διάστημα…
— Προσπαθεί να παρουσιαστεί με “σκληρότερη πολιτική” για την παράνομη μετανάστευση, και έρχεται ένα δραματικό περιστατικό στη Χίο να δείξει πως τίποτα δεν έχει αλλάξει.
— Προσπαθεί να δείξει ότι κάνει στροφή στην έρευνα υδρογονανθράκων υπογράφοντας συμβόλαιο με τη Chevron, όταν επί χρόνια διακήρυσσε ότι δεν μας ενδιαφέρουν οι υδρογονάνθρακες γιατί είμαστε με την “πράσινη ανάπτυξη” και πως ακόμα κι αν βρούμε κοιτάσματα δεν θα τα βγάλουμε, γιατί “δεν θα κάνουμε τις θάλασσες μας… Κόλπο του Μεξικού”!
Η κυβέρνηση που έδιωξε την Γαλλική Total και την Ισπανική Repsol πανηγυρίζει για τα συμβόλαια που υπέγραψε σήμερα με την Chevron.
Για θαλάσσια οικόπεδα που έχουν βγει σε διαπραγμάτευση από το… 2014!
Κι επί δέκα χρόνια έμεναν στα “αζήτητα”!
— Προσπαθεί να εμφανιστεί ως “πρωταθλήτρια σε μεταρρυθμίσεις” όταν η Eυρωπαία εισαγγελέας έχει δημόσια διακηρύξει ότι χώρα είναι “Κόπρος του Αυγεία” – κι ετοιμάζει νέες δικογραφίες…
— Ασφαλώς δεν είναι μόνο η ασφυκτική πίεση που ασκεί πια στην Ελλάδα η Τουρκία,
με τη “Γαλάζια Πατρίδα” – που δεν υπήρχε στο παρελθόν,
με το Τουρκολυβικό μνημόνιο – που επίσης δεν υπήρχε στο παρελθόν,
με τη Navtex διαρκείας στο… μισό Αιγαίο – που δεν είχε τολμήσει ποτέ στο παρελθόν!
Δεν είναι μόνον αυτά.
Είναι και τα αδιέξοδα σε όλα τα άλλα, εσωτερικά και εξωτερικά, οικονομικά και κοινωνικά.
Είναι, κυρίως, η σύμπτωση όλων αυτών ΜΑΖΙ!
Ο Κυριάκος #Μητσοτάκης έκανε πολλαπλές λάθος επιλογές.
Αλλά δεν είναι μόνον αυτό…
Κι αυτοί στους οποίους στηρίχθηκε – στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ – έκαναν κι εκείνοι λάθος επιλογές και βρίσκονται σήμερα σε αδιέξοδο.
Το σημερινό πολιτικό σύστημα ΔΕΝ μοιάζει να σώζεται.
Το ερώτημα είναι πώς διασώζεται η χώρα.
