Η ανατροφή των παιδιών τελειώνει και έπειτα από λίγα χρόνια ξεκινάει η φροντίδα των ηλικιωμένων γονέων. Μερικές φορές, δε, οι υποχρεώσεις φροντίδας παιδιών και γονέων συμπίπτουν χρονικά. Αυτή είναι η πραγματικότητα για πολλές οικογένειες στην Ελλάδα, καθώς η μοναδική λύση που ξέρουν από τους γηραιότερους για την υποστήριξη της τρίτης ηλικίας είναι προσωπικές θυσίες και επίπονη οικονομική συνδρομή, αφού η σύνταξη από μόνη της δεν επαρκεί για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών. Στην ελληνική οικογένεια, το μοντέλο φροντίδας των ηλικιωμένων πατούσε ανέκαθεν γερά στη διαγενεακή αλληλεγγύη, ενώ τα τελευταία χρόνια στηρίζεται επικουρικά σε ακριβοθώρητους φροντιστές, κατά κύριο λόγο αλλοδαπούς, αφού το επάγγελμα στη χώρα ασθενεί. Αλλωστε, περισσότεροι από οκτώ στους δέκα ανθρώπους που ζουν σε νοικοκυριά με ανάγκη μακροχρόνιας φροντίδας στην Ελλάδα δεν λαμβάνουν επαγγελματική φροντίδα στο σπίτι, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat για το 2024.
Ωστόσο οι σημερινοί τριαντάρηδες, σαραντάρηδες και πενηντάρηδες θα έχουν να αντιμετωπίσουν μία διαφορετική πραγματικότητα, όταν σε μερικές δεκαετίες φτάσουν στα δικά τους γεράματα. Μια γενιά που γερνάει φτωχότερη σε σύγκριση με τους γονείς και τους παππούδες της, με λιγότερα παιδιά και μικρότερο οικογενειακό κύκλο, στατιστικά «καταδικασμένη» να ζήσει και να αυτοσυντηρηθεί περισσότερο, θα πρέπει να στηριχθεί στους καρπούς των δικών της αποφάσεων. Πρακτικά, η διαγενεακή αλληλεγγύη δεν μπορεί να συνεχιστεί στον ίδιο βαθμό με σήμερα, καθώς δεν το επιτρέπουν ούτε ο τρόπος ζωής που επιλέγουν οι σημερινοί νέοι ούτε τα οικονομικά τους. Και το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι οι νέες συνθήκες μπορεί να πιάσουν το κράτος και τους ίδιους απροετοίμαστους.
Καθοριστικό στοιχείο για τις συνθήκες της καθημερινότητας τις επόμενες δεκαετίες είναι η σημαντική άνοδος του προσδόκιμου ζωής. Ερευνα της UBS υπολογίζει ότι από 78 έτη το 2020 και 82 έτη σήμερα, το προσδόκιμο θα ανέλθει στα 91 έτη το 2100, παρατείνοντας την περίοδο συνταξιοδότησης. Το δεδομένο αυτό γίνεται προβληματικό όταν συνδυαστεί με την ταυτόχρονη μείωση της γονιμότητας, με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ να δείχνουν πτώση των καταγεγραμμένων γεννήσεων από 114.766 το 2010 σε 65.618 το 2025. Ηδη, η αναλογία των ατόμων άνω των 65 ετών ως προς τα παιδιά καταγράφει σταθερή αύξηση μετά την πανδημία.
Παράλληλα, αναδύονται νέα οικογενειακά μοντέλα, τα οποία αναπόφευκτα θα επηρεάσουν το μελλοντικό μοντέλο φροντίδας των ηλικιωμένων. Τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά αυξήθηκαν κατά 32% μεταξύ 2011 και 2021, τα διαζύγια παραμένουν σε υψηλά επίπεδα (15.853 το 2025), ενώ πληθαίνουν τα ζευγάρια που επιλέγουν να κάνουν ένα ή κανένα παιδί.
Αλληλένδετη με τα δημογραφικά στοιχεία είναι η οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών. Οσοι βρίσκονται σε ηλικία εργασίας δεν έχουν τις οικονομικές δυνατότητες που είχαν οι γονείς και οι παππούδες τους, αδυνατώντας να αποταμιεύσουν με άνεση για το μέλλον τους, πόσο μάλλον να υποστηρίξουν επιπλέον γενιές. Οι μισθοί παραμένουν χαμηλότεροι μετά την κρίση και η αγοραστική δύναμη συμπιέζεται από τον επίμονο πληθωρισμό. Πρόσθετο εμπόδιο αποτελούν η αστικοποίηση και η αυξανόμενη στροφή προς την ενοικίαση, καθώς η ακριβή στέγη περιορίζει τη δυνατότητα των νεότερων γενιών να αποκτήσουν δική τους κατοικία. Οι συνθήκες αυτές δυσχεραίνουν τόσο τη φιλοξενία όσο και την παροχή οικονομικής στήριξης προς τους ηλικιωμένους γονείς.
Διαβάστε περισσότερα στο δημοσίευμα του moneyreview.gr.