Του Θανάση Κ.
Οι αγροτικές κινητοποιήσεις δεν ξεσπάνε μόνο στην Ελλάδα – σαρώνουν ολόκληρη την Ευρώπη! Και δεν είναι ούτε τυχαίες ούτε αποσπασματικές.
Δεν οφείλονται σε ένα «μέτρο», σε μια «λάθος απόφαση» ή σε κάποια πρόσκαιρη δυσαρέσκεια. Είναι το αποτέλεσμα μιας σπάνιας ιστορικής σύμπτωσης εξελίξεων – μιας τέλειας καταιγίδας – όπου οικονομικές, περιβαλλοντικές, θεσμικές και γεωπολιτικές πιέσεις – και συσσωρευμένες στρεβλώσεις – έπεσαν σχεδόν ταυτόχρονα πάνω στον ευρωπαϊκό Πρωτογενή τομέα.
Την τελευταία διετία, οι αγρότες σε Ολλανδία, Βέλγιο, Γαλλία και αλλού βρίσκονταν ήδη στους δρόμους. Όχι για «παραπάνω επιδοτήσεις», αλλά διεκδικώντας να συνεχίσουν να παράγουν! Να συνεχίσουν να υπάρχουν…
* Οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί του Green Deal, η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, και η υπέρ-ρύθμιση (over-regulation) της αγροτικής παραγωγής είχαν μετατρέψει την ευρωπαϊκή Γεωργία σε πεδίο ιδεολογικών πειραματισμών, αποκομμένων από την πραγματικότητα της αγοράς και της επισιτιστικής ασφάλειας.
— Παράλληλα, την τελευταία χρονιά κατέστη σαφές ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) θα συρρικνωθεί κι άλλο. Από θεμέλιος λίθος της Κοινής Αγοράς – όταν απορροφούσε σχεδόν το 70% του κοινοτικού προϋπολογισμού – έχει περιοριστεί σήμερα περίπου στο 25%, με σαφείς τάσεις περαιτέρω μείωσης, ώστε να «απελευθερωθούν πόροι» για νέες εξοπλιστικές και γεωπολιτικές προτεραιότητες. Δηλαδή: λιγότερη στήριξη στον Ευρωπαίο αγρότη, ακριβώς τη στιγμή που το κόστος του εκτοξεύεται.
— Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, στην Ελλάδα έσκασε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Που αφορά την εσωτερική διαχείριση, τη θεσμική ανεπάρκεια και τις ελληνικές στρεβλώσεις στις επιδοτήσεις – φαινομενικά άσχετα με τα βαθύτερα αίτια που πυροδοτούν εκρήξεις στην υπόλοιπη Ευρώπη…
Προς στιγμήν το ελληνικό αγροτικό ζήτημα έμοιαζε να εγκλωβίζεται εκεί, με την προσδοκία ότι θα εκτονωθεί, αν «λυθεί το θέμα εδώ».
— Και ακριβώς τη στιγμή που αυτή η εκτόνωση φαινόταν πιθανή, έσκασε η Συμφωνία με τη Mercosur. Κι είναι πια ο καταλύτης που μετατρέπει όλες τις προηγούμενες πιέσεις σε υπέρτατη υπαρξιακή απειλή για τον ευρωπαϊκό πρωτογενή τομέα – και όχι μόνο.
Έτσι, σχεδόν ταυτόχρονα, οι Ευρωπαίοι αγρότες βρέθηκαν αντιμέτωποι με τέσσερα μέτωπα:
— τους περιβαλλοντικούς και ενεργειακούς περιορισμούς στην ίδια την παραγωγή,
— τη δραστική μείωση των αγροτικών ενισχύσεων,
— τα εσωτερικά σκάνδαλα και τη θεσμική απαξίωση (που υπάρχουν παντού – σε μάς είναι απλώς πιο χοντροκομμένα),
— τώρα και τη Συμφωνία με τη Mercosur, που τινάζει στον αέρα ό,τι απέμενε όρθιο.
Από εδώ και πέρα, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό – ούτε μόνο «αγροτικό», ούτε μόνο οικονομικό…
Είναι ευρωπαϊκό, είναι συστημικό – είναι υπαρξιακό!
Οι τέσσερις θεμελιώδεις αντιφάσεις της Mercosur
1. Υπέρ-ρύθμιση στο εσωτερικό – ασύδοτες εισαγωγές απ’ έξω
Την ώρα που η ευρωπαϊκή Γεωργία λειτουργεί υπό ασφυκτικό καθεστώς περιβαλλοντικών, ενεργειακών και υγειονομικών κανόνων, η Ευρώπη ανοίγει την αγορά της σε προϊόντα από τη Λατινική Αμερική, όπου οι ίδιοι κανόνες απλώς ΔΕΝ ισχύουν.
Η απάντηση που δίνεται συνήθως – ότι θα ελέγχονται τα λατιονοαμερικανικά προϊόντα που εισάγονται, αν τηρούν τους “αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανόνες” – είναι λίαν επιεικώς… αστειότητα: Το αν περιέχουν ορμόνες μπορεί να ελεγχθεί. Το ενεργειακό τους “αποτύπωμα” δεν μπορεί! Ούτε το τι φυτοφάρμακα χρησιμοποιήθηκαν είναι εύκολο να ιχνηλατηθεί πλήρως. Και οι έλεγχοι στα τελωνεία της Ευρώπης δεν είναι κι από τους πιο αξιόπιστους…
Έτσι λοιπόν, επιβάλλουν κανόνες στους Ευρωπαίους παραγωγούς που αυξάνουν το κόστος, κι απελευθερώνουν τις φθηνότερες εισαγωγές από την χώρες εκτός Ευρώπης, όπου τέτοιοι κανόνες δεν ισχύουν ούτε είναι εύκολο να ελεγχθούν…
Αν οι ευρωπαϊκές ρυθμίσεις είναι απαραίτητες για την ασφάλεια του καταναλωτή, τότε γιατί εισάγονται προϊόντα που δεν τις τηρούν (φυτοφάρμακα, μεταλλαγμένα, διαφορετικά πρότυπα);
Και αν οι ρυθμίσεις αυτές είναι υπερβολικές και αυξάνουν αδικαιολόγητα το κόστος, γιατί δεν καταργούνται και για τους Ευρωπαίους αγρότες;
Αυτή δεν είναι «ελεύθερη αγορά».
Είναι θεσμοθετημένος… αθέμιτος ανταγωνισμός.
2. Μείωση ΚΑΠ – άνοιγμα ανταγωνισμού ταυτόχρονα
Την ίδια στιγμή που η ΚΑΠ μειώνεται και οι αγρότες αποδυναμώνονται οικονομικά, η Ευρώπη ανοίγει πλήρως τον ανταγωνισμό με φθηνότερα λατινοαμερικανικά προϊόντα. Δηλαδή: πρώτα αφαιρείς το στήριγμα και μετά σπρώχνεις τον παραγωγό στο κενό.
Αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση. Είναι ελεγχόμενη αποδιάρθρωση.
3. Green Deal παντού – εκτός από τους ανταγωνιστές
Το Green Deal αυξάνει το κόστος όχι μόνο της αγροτικής παραγωγής, αλλά και της μεταποίησης και της βιομηχανίας τροφίμων. Και την ίδια στιγμή, ανοίγεις τον ανταγωνισμό σε προϊόντα που δεν επιβαρύνονται από τίποτα απ’ όλα αυτά.
Έτσι, χτυπάς ταυτόχρονα τον πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση. Το σύνολο της ευρωπαϊκής διατροφικής αλυσίδας.
4. ΑΙ, ρομποτική και… μηδενικές διέξοδοι εργασίας
Την ώρα που η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική απειλούν εκατομμύρια θέσεις εργασίας σε όλους τους άλλους τομές – βιομηχανία, μεταποίηση και υπηρεσίες – η Ευρώπη διαλύει και τον πρωτογενή τομέα με ασύμμετρο ανταγωνισμό εισαγωγών.
Το ερώτημα είναι απλό και αμείλικτο:
Πού ακριβώς θα δουλέψουν οι Ευρωπαίοι από δω και στο εξής;
Το ψέμα του «1,6% του ΑΕΠ»
Συχνά ακούμε ότι η Γεωργία-Κτηνοτροφία συμβάλλουν (μεσοσταθμικά) μόλις κατά 1,6% στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ. Άρα όλη η “φασαρία” γίνεται για μικρό πολλοστημόριο της Οικονομικής παραγωγής…
Όμως αυτό είναι παραπλανητικό! 1.6% είναι το ποσοστό προστιθέμενης αξίας, που δεν περιλαμβάνει τη μεταποίηση, τη βιομηχανική επεξεργασία, τις μεταφορές, το εμπόριο, την εστίαση.
Ο πρωτογενής τομέας τροφοδοτεί ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων. Αν συρρικνωθεί, η απώλεια στο συνολικό ΑΕΠ δεν θα είναι κλάσμα του 1,6%. Θα είναι πολλαπλάσια!
Χώρια οι μη μετρήσιμες απώλειες σε αυτάρκεια, ποιότητα κι ασφάλεια εφοδιασμού.
(Παρεμπιπτόντως στην Ελλάδα η συμμετοχή του Πρωτογενούς τομέα στο ΑΕΠ σε όρους προστιθέμενες αξίας είναι γύρω στο 3,5%.
Και η συρρίκνωσή του θα έχει πολλαπλάσιες δυσμενείς επιπτώσεις και στην Ανάπτυξη και στην ανταγωνιστικότητα άλλων κλάδων…
Χώρια από την περαιτέρω ερήμωση της υπαίθρου…)
Η αμερικανική διάσταση: ο επόμενος γύρος
Την ώρα που οι ΗΠΑ κλιμακώνουν την πολιτική δασμών, η Ευρώπη μειώνει τους δασμούς από και προς τη Λατινική Αμερική. Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο: οι ΗΠΑ θα ζητήσουν τους ίδιους όρους — και για τη Λατινική Αμερική και για την Ευρώπη.
Τότε θα χαθούν και τα όποια ισχνά πλεονεκτήματα των ευρωπαϊκών εξαγωγών βιομηχανικών προϊόντων στη Λατινική Αμερική, αφού θα ανταγωνίζονται αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα χαμηλότερου ενεργειακού κόστους…
Γενικότερα, την ώρα που οι Αμερικανοί διακηρύσσουν την επιστροφή στους υδρογονάνθρακες, την επιστροφή στο Δόγμα Μονρόε και τον έλεγχο του Δυτικού ημισφαιρίου, η Ευρώπη πάει να τους διεμβολίσει στη Λατινική Αμερική διατηρώντας το Green Deal που αυξάνει το ενεργειακό κόστος!
Το ‘χουν λίγο χάσει, εκεί στις Βρυξέλλες…
Η γερμανική ιδιοτέλεια
Η Γερμανία πιέζει για τη Συμφωνία με τη Mercosur, για να ανοίξει αγορές για τα δικά της ακριβά βιομηχανικά προϊόντα στη Λατινική Αμερική. Αντί να μειώσει το ενεργειακό κόστος της εγκαταλείποντας το Green Deal, εξάγει το πρόβλημα στον Πρωτογενή τομέα των υπολοίπων χωρών μελών.
Και επιμένοντας σε πράσινες ιδεοληψίες —μείωση αζωτούχων λιπασμάτων, ζωικού κεφαλαίου κ.λπ. – χτυπά ακόμη και όσους θα μπορούσαν να επιβιώσουν. Μεταξύ άλλων ξεσηκώνονται πια οι Ολλανδοί αγρότες που είναι από τους πιο ανταγωνιστικούς διεθνώς!
Δεν είναι “μεταρρύθμιση” αυτό – είναι ιδεοληπτική ιδιοτέλεια…
Και ιδεοληπτική και ιδιοτέλεια!
Φαίνεται ότι η Ενωμένη Ευρώπη αυτοκτονεί πια με κάθε τρόπο: παραγωγικά, κοινωνικά, γεωπολιτικά!
Κι όσοι πιστεύουν ότι με «έκτακτες παροχές» ή επικοινωνιακά τεχνάσματα θα εκτονώσουν την κατάσταση, αυταπατώνται.
Είναι σαν να ρίχνεις ένα μπιτόνι βενζίνη σε πυρκαγιά που μαίνεται — και μετά ρίχνεις κι ένα ποτήρι νερό για να τη «σβήσεις».
Δεν σβήνει…
Εξαπλώνεται.
ΥΓ. 1 Έτυχε να γίνει η κρίσιμη ψηφοφορία για τη Συμφωνία με τη Μercosur την ώρα που κορυφώνονταν τα αγροτικά μπλόκα στην Ελλάδα, για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Θα μπορούσε η Ελληνική κυβέρνηση να καταψηφίσει τη συμφωνία, έστω για τα μάτια, όπως έκανε η Γαλλία. Θα μπορούσε να ψηφίσει αποχή, όπως έκαναν άλλες χώρες. Όμως η κυβέρνησή μας ταυτίστηκε – και πάλι – με τη Γερμανία! Σε μια Συμφωνία που είναι ολέθρια για την Ευρώπη συνολικά – και σε μια συγκυρία που αυτό λειτουργούσε εκρηκτικά μέσα στην Ελλάδα…
Οι άνθρωποι το έχουν χάσει.
Εντελώς…
ΥΓ.2 Ό,τι κι αν γίνει με τα αγροτικά μπλόκα στην Ελλάδα σήμερα, οι μεγάλες εκρήξεις του Αγροτικού κόσμου στην Ευρώπη βρίσκονται μπροστά μας.
Γιατί η τέλεια καταιγίδα έφτασε!
Και την έφερε η ίδια η ευρωπαϊκή ηγεσία.
Που αποδεικνύεται, για μια ακόμα φορά, ασυνάρτητη και κατώτερη των περιστάσεων.
Για να το πούμε “κομψά”…
