Γράφει ο Γρηγόρης Δημητριάδης*
Ας ξεκινήσουμε με αριθμούς: Στις Κυκλάδες οι μόνιμοι κάτοικοι είναι 120.000. Το καλοκαίρι είναι μια άλλη ιστορία, που επίσης περιγράφεται εν μέρει με αριθμούς: σύνολο ξενοδοχειακών κλινών 300.000. Μονάδες Airbnb πάνω από 150.000. Και όχι μόνο. Το 2024 στα πέντε βασικά αεροδρόμια των Κυκλάδων (Σαντορίνη, Μύκονος, Πάρος, Νάξος, Μήλος) διακινήθηκαν πάνω από 5.000.000 επιβάτες! Ας δούμε όμως τις διαθέσιμες κλίνες ανά κάτοικο. Στη Μύκονο έχουμε έξι κλίνες ανά κάτοικο. Στη Σαντορίνη πέντε κλίνες. Στο «ανερχόμενο αστέρι», την Πάρο, 3,6 κλίνες ανά κάτοικο. Ακόμα και στην αγαπημένη μου Τζιά έχουμε φτάσει να έχουμε αντιστοιχία πέντε κλινών ανά κάτοικο. Αν υπολογίσουμε και τους επισκέπτες από την κρουαζιέρα, τα νούμερα ζαλίζουν. Ενδεικτικά, μόνο η Μύκονος το 2024 υποδέχτηκε περίπου 1,3 επιβάτες κρουαζιέρας… Αξίζει να σταθούμε και σε μια άλλη διαπίστωση, που έχει να κάνει με την εκρηκτική αλλά και άναρχη οικοδομική ανάπτυξη και το real estate, που αγγίζει τα όρια του παραλογισμού. Τι να πει κανείς όταν πλέον η μέση τιμή πώλησης ανά τ.μ. ξεπερνά τις 4.000 ευρώ και σε ορισμένα νησιά που «ανακαλύφθηκαν» πρόσφατα, όπως η Πάρος, φτάνουν ακόμα και τις 10.000 το τετραγωνικό; Μιας και κάναμε στάση στην Πάρο, πώς δικαιολογείται το ότι στα οκτώ τελευταία χρόνια έχουν εκδοθεί άδειες δόμησης για 500.000 τ.μ.; Οταν μόλις πέρυσι εκδόθηκαν για το νησί 459 άδειες δόμησης; (Συγκριτικά, στη χαρακτηρισμένη ως κορεσμένη Σαντορίνη εκδόθηκαν 461 άδειες.) Θα περιοριστώ σε δύο παραδείγματα. Στην πρόσφατα ανακαλυφθείσα από τους «χρυσοθήρες» Μήλο ήδη έχουν εκδοθεί το 2025 157 άδειες οικοδόμησης. Εχουν καταγραφεί 48 ξενοδοχειακά projects, σε διάφορα στάδια υλοποίησης. Εάν ολοκληρωθεί ο οικοδομικός οργασμός το νησί θα διπλασιάσει σχεδόν τη δυναμικότητά του σε κλίνες. Εκεί άλλωστε υψώθηκε το συγκρότημα στο Σαρακήνικο, εκεί όμως προσγειώνονται και τα ελικόπτερα κάποιων που θέλγονται από τα κάλλη της Μήλου, αναζητώντας πιθανόν αύριο ένα all inclusive πεντάστερο πολυτελείας…
Για τα Κουφονήσια έγινε πολλή κουβέντα για το αδιαχώρητο στην Ιταλίδα. Εκείνο όμως που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι πως το Ανω Κουφονήσι εξελίσσεται σε ένα τουριστικό «πειραματόζωο». Εχουν αδειοδοτηθεί 22 νέα ξενοδοχεία, ενώ πέντε υφιστάμενες μονάδες επεκτείνονται. Εχουμε, δηλαδή, 27 παρεμβάσεις για ξενοδοχεία σε ένα νησί μόλις 5,7 τ. χλμ. Οι διαθέσιμες κλίνες θα υπερδιπλασιαστούν.
Οι υποδομές σε μεγάλη δοκιμασία
Για να μην παρεξηγηθώ, δεν είμαι κατά της τουριστικής ανάπτυξης. Ομως το κρίσιμο ερώτημα των ημερών είναι: Πόσους ακόμη μπορούν να φιλοξενήσουν τα Κυκλαδονήσια χωρίς να υποβαθμιστούν το νερό, το περιβάλλον, οι υποδομές και, τελικά, να πληγούν τόσο η ποιότητα ζωής των κατοίκων όσο και οι εμπειρίες των επισκεπτών; Δεν είναι θεωρητικό το ερώτημα. Το παράδειγμα της Πάρου με την καταστροφική πυρκαγιά που ξεκίνησε από τον χώρο των απορριμμάτων έγινε πρωτοσέλιδο στους Financial Times. «Ο υπερτουρισμός πνίγει τα ελληνικά νησιά – η φωτιά στον ΧΥΤΑ Πάρου αποκάλυψε το αδιέξοδο των υποδομών» ήταν ο τίτλος ενός ρεπορτάζ που δεν μας έκανε και περήφανους για τη σκληρή πραγματικότητα…
Τεράστιες ποσότητες απορριμμάτων «παράγονται» στα Κυκλαδονήσια την τουριστική σεζόν. Καμία σχέση με τους χειμερινούς μήνες. Παράνομες χωματερές ξεφυτρώνουν, μπαζώματα και άχρηστα υλικά ρίχνονται σε απόκρημνες πλαγιές. Το νερό είναι το πρώτο αγαθό που «στερεύει» τους θερινούς μήνες. Ναι, οι αφαλατώσεις είναι μια λύση, αλλά κοστίζουν και είναι ενεργοβόρες. Ηδη το κράτος σπεύδει να ξοδέψει 166 εκατ. ευρώ για άμεση ενίσχυση των έργων αφαλάτωσης. Με την ευκαιρία, ας καταγράψουμε και την κατακόρυφη άνοδο στην κατανάλωση ενέργειας, όπου το δίκτυο αποθήκευσης, και διαχείρισης της θερινής αιχμής υστερεί δραματικά. Μετράμε τις κλίνες στα ξενοδοχεία αλλά όχι και τα λύματα που παράγουν και συχνά «πνίγουν» τα νησιά. Το θέμα είναι ότι πρώτα κτίζουμε τις μονάδες και μετά αναρωτιόμαστε τι θα γίνει με τις υποδομές, τα απαρχαιωμένα δίκτυα, τα ανύπαρκτα αντλιοστάσια. Αλήθεια, ποιος μπορεί να δώσει μια εικόνα για το αν επαρκούν οι βιολογικοί καθαρισμοί, όπου υπάρχουν; Πλέον, με το που μπαίνουμε στην αιχμή της τουριστικής σεζόν ανακαλύπτουμε πως στη Μύκονο, στη Σαντορίνη, στην Πάρο, στη Νάξο έχουμε καθημερινά μποτιλιάρισμα. Ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα, ταξί, τουριστικά λεωφορεία, φορτηγά τροφοδοσίας, ΙΧ, μηχανάκια εφορμούν στους στενούς δρόμους που σχεδιάστηκαν σε άλλες εποχές για τους λιγοστούς κατοίκους των νησιών. Γιατί περισσότερες κρατήσεις σε δωμάτια ισοδυναμούν με περισσότερες μετακινήσεις. Στοιχειώδες… Μιλώντας για δωμάτια, όσο αυξάνονται τα ξενοδοχεία και οι υπηρεσίες, η τουριστική αξιοποίηση των νησιών έχουμε λιγότερες κατοικίες για τους ολοένα αυξανόμενους απασχολούμενους σε αυτές, αλλά και για τους γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς που αναζητούν μακρόχρονες κατοικίες. Οσο για την Υγεία, το ερώτημα είναι απλό: πόσοι γιατροί και ασθενοφόρα αντιστοιχούν σε 100.000 ανθρώπους τον Αύγουστο όταν το Σύστημα Υγείας έχει σχεδιαστεί για πολύ μικρότερο πληθυσμό; Τι σηματοδοτούν όλα αυτά; Οτι οι Κυκλάδες αποποιούνται τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους και μετατρέπονται σε μια τεράστια εποχική πόλη, χωρίς τις απαραίτητες υποδομές.
Διαβάστε περισσότερα στο δημοσίευμα του www.protagon.gr/ πατώντας ΕΔΩ
*Ο Γρηγόρης Δημητριάδης είναι δικηγόρος, πρώην Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού
