Η εξάρτηση από τους φόρους στην κατανάλωση δεν έχει την ίδια ένταση σε όλες τις χώρες της Νότιας και Δυτικής Ευρώπης. Η σύγκριση της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Πορτογαλίας με βάση τα συγκρίσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνει ότι και στις τρεις χώρες ο ΦΠΑ και οι λοιποί φόροι κατανάλωσης αποτελούν σημαντική πηγή δημοσίων εσόδων, όμως η εξέλιξή τους την τελευταία εξαετία είναι διαφορετική. Σε αντίθεση με την Ελλάδα, όπου η αύξηση των εσόδων από τους φόρους επί αγαθών και υπηρεσιών αποτέλεσε έναν από τους βασικούς παράγοντες ενίσχυσης των φορολογικών εσόδων, στη Γαλλία και στην Ιταλία το βάρος της κατανάλωσης ως ποσοστό του ΑΕΠ έχει μειωθεί ή παραμείνει περίπου σταθερό.
Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, το 2019 οι φόροι κατανάλωσης αντιστοιχούσαν στο 15,1% του ελληνικού ΑΕΠ. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 11,7% στη Γαλλία, 11,5% στην Ιταλία και 12,6% στην Πορτογαλία. Το 2024 (τελευταία διαθέσιμα στοιχεια) η εικόνα είχε αλλάξει ελάχιστα στην Ελλάδα, όπου το ποσοστό παρέμεινε στο 15,1% του ΑΕΠ. Αντιθέτως, στη Γαλλία μειώθηκε στο 10,8%, στην Ιταλία στο 11,0% και στην Πορτογαλία στο 12,2% (Taxation and Customs Union).
Η υψηλή συμμετοχή των φόρων κατανάλωσης στην Ελλάδα συνδέεται με τη διάρθρωση της οικονομίας, τη διαχρονική φορολογική πολιτική και τις δυσκολίες είσπραξης των άμεσων φόρων. Η φοροδιαφυγή και η υποδήλωση εισοδημάτων σε ορισμένους κλάδους, όπως για παράδειγμα στους αυτοαπασχολούμενους, έχουν περιορίσει τη δυνατότητα του κράτους να εισπράττει αποτελεσματικά φόρους επί του πραγματικού εισοδήματος. Αντιθέτως, ο ΦΠΑ και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης επιβάλλονται στις συναλλαγές και αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για το Δημόσιο. Η ανάγκη διασφάλισης σταθερών φορολογικών εσόδων, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της δημοσιονομικής προσαρμογής, συνέβαλε επίσης στη διατήρηση της σημασίας τους. Ωστόσο, η υψηλή εξάρτηση από τους φόρους κατανάλωσης έχει κοινωνικές συνέπειες, καθώς τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα δαπανούν συνήθως μεγαλύτερο μέρος των πόρων τους για κατανάλωση και, επομένως, μπορεί να επιβαρύνονται αναλογικά περισσότερο.
Οπως προαναφέρθηκε, στη Γαλλία οι φόροι στην κατανάλωση αντιστοιχούσαν στο 11,7% του ΑΕΠ το 2019 και στο 10,8% το 2024. Παράλληλα, τα έσοδα από τον ΦΠΑ μειώθηκαν από 7,2% του ΑΕΠ το 2019 σε 7,1% το 2024. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η Γαλλία δεν αύξησε την εξάρτησή της από τους έμμεσους φόρους, παρά τη μεγάλη αύξηση των φορολογικών εσόδων. Το συνολικό φορολογικό βάρος, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεωτικών ασφαλιστικών εισφορών, ήταν 45,9% του ΑΕΠ το 2019 και 43,5% το 2024.
Διαβάστε περισσότερα στο δημοσίευμα του moneyreview.gr.
