Το 1 στα 5 ευρώ που παράγονται στην Ελλάδα -περίπου 45 δισ. ευρώ τον χρόνο – εξαφανίζεται από τα ραντάρ της οικονομίας. Δεν φορολογείται, δεν καταγράφεται, δεν επιστρέφει ποτέ στην κοινωνία. Είναι το 21% του ΑΕΠ, ένας τεράστιος «κρυφός κουμπαράς» που, αν άνοιγε, θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει παροχές, να μειώσει φόρους και να στηρίξει την ανάπτυξη χωρίς νέα μέτρα.
Ουσιαστικά πρόκειται για ένα παράλληλο σύστημα αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων που λειτουργεί κάθε μέρα δίπλα στην κανονική οικονομία. Με δικούς του κανόνες, με μετρητά, χωρίς αποδείξεις. Και όσο αυτό το σύστημα παραμένει τόσο το κράτος ψάχνει αλλού τα χρήματα, συνήθως στους ίδιους: τους μισθωτούς, τους συνταξιούχους και τις συνεπείς επιχειρήσεις.
Η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται ανάμεσα στην Ιταλία και την Πολωνία, δηλαδή στις υψηλότερες θέσεις της Ευρώπης, και παραμένει σαφώς πιο επιβαρυμένη από οικονομίες όπως η Γερμανία και η Ιρλανδία, όπου η παραοικονομία κινείται περίπου στο μισό επίπεδο.
Αριθμοί που δεν βγαίνουν
Το πιο βαρύ στοιχείο έρχεται από τις φορολογικές δηλώσεις. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες εμφανίζουν μέσο ετήσιο εισόδημα 3.665 ευρώ, δηλαδή περίπου 305 ευρώ τον μήνα. Είναι ένα νούμερο που δεν βγαίνει. Δεν εξηγεί ούτε την κατανάλωση, ούτε το επίπεδο ζωής, ούτε τη ροή χρήματος που φαίνεται στην αγορά. Κι όμως, η αγορά λειτουργεί, τα ενοίκια πληρώνονται, τα αυτοκίνητα αγοράζονται, οι δαπάνες τρέχουν.
Από τη μία δηλώνονται ψίχουλα και από την άλλη υπάρχει κανονική οικονομική ζωή. Αυτή η απόσταση είναι η γκρίζα ζώνη της οικονομίας. Κι εκεί ακριβώς στοχεύει πλέον το νέο σύστημα ελέγχων.
Nέο σύστημα ελέγχων
Οι διασταυρώσεις δεν περιορίζονται πια στα δηλωθέντα εισοδήματα. Μπαίνουν στο παιχνίδι οι τραπεζικές κινήσεις, οι πληρωμές με κάρτες, οι αγορές, τα περιουσιακά στοιχεία, οι μεταφορές χρημάτων και οι καταναλωτικές συνήθειες. Αν τα νούμερα δεν βγαίνουν, ανοίγει έλεγχος. Το μοντέλο αλλάζει. Από το παλιό σύστημα των αποσπασματικών και συχνά τυχαίων ελέγχων περνάμε σε μια στοχευμένη ανάλυση κινδύνου, όπου το ζητούμενο δεν είναι μόνο τι δηλώνει κάποιος, αλλά κυρίως αν το δηλωθέν εισόδημα συμβαδίζει με τον τρόπο ζωής του.
